Pages

Thursday, May 7, 2015

Petrol Fiyatındaki Yükseliş

ABD'nin ham petrol stokları eldeki son verilere göre 24 Nisan tarihi itibariyle 490.9 milyon varil ile 1930 yılından bu yana en yüksek seviyesinde.

Yine 24 Nisan verilerine göre, WTI petrol kontratları gereği teslimat noktası olan Cushing'teki stok miktarı 514.000 varil azalarak 61.7 milyon varile düşmüş durumda. Diğer yandan, Baker Hughes verilerine göre petrol arama kuyularının sayısı azalarak 2010'dan bu yana en düşük seviye olan 679 adede geriledi.

ABD'nin yeni teknoloji kullanımıyla elde ettiği petrol üretim olanağı, Haziran 2014'te $115 seviyesinde olan petrol fiyatını süratle aşağı çekerek 13 Ocak 2015 tarihinde $46.59 seviyesine kadar geriletmişti.

Petrol fiyatındaki düşüş, öncelikle ABD'deki arz artışından kaynaklanıyor iken, daha sonra Kasım 2014'te yapılan OPEC toplantısında herhangi bir arz kısıntısı olmaması sonucunda fiyat düşüşü ivme kazanmıştı. Diğer bir ifadeyle OPEC, petrol fiyatını belirleyen temel unsurlardan biri olmaktan çıkarak, fiyat gelişimini tamamen küresel arz-talep dengelerine teslim etmişti.

Suudi Arabistan, özellikle Asya'da fiyat indirimleriyle piyasa payını korumanın çabası içine düştü. Yani, OPEC üzerinden bir petrol arzı yönetimi yerine, talebe uygun bir pazar payı koruma stratejisi yürütüyor.

Petrol fiyatının düşüşü, büyüme ile ilgili sıkıntıları olan küresel ekonomide belli ölçüde bir canlanma sağlayacaktı. Ancak, 13 Ocak 2015'te $46.59 seviyesini gören petrol fiyatı bugünlerde $67-68 civarında seyrediyor. Bunun anlamı, petrol fiyatının 2015 yılının dip noktasını görmesinden sonra yaklaşık olarak %45 oranında değer kazandığıdır.

Arz cephesinde bu kadar "bolluk" söz konusu iken, bu fiyat artışının sebebi nedir? Piyasa, petrol firmalarının yeni stratejilerini dikkatle izliyor. Alınan kararlar şu yönde: üretim mevcut seviyelerde tutulacak ama yeni yatırımlar ve sair harcamalar $115 seviyesinden gerileyen fiyatlar nedeniyle %40 civarında kesilecek. Dolayısıyla, arza daha fazla destek olacak herhangi bir unsur ufukta gözükmediği gibi, yaklaşık bir yıl öncesine göre önemli ölçüde gerileyen fiyatlar nedeniyle harcamaların kısılmasıyla yatırımlar duracak.

Piyasa, firmaların geleceğe yönelik kararlarını fiyatlıyor şimdi. Fiyat, süratle gerilemişti. Şimdi ise, bu sert değişimin firma stratejileri kanalıyla değişen fiyatlama davranışları ile dengelendiği bir süreçteyiz. Küresel büyüme önemli bir ivme kazanmadığı sürece fiyatı günlük olarak kabul edilebilir dalgalanmaların ötesinde artıracak bir unsur gözükmüyor. Elimizdeki bilgiler, arzın da artmayacağı yönünde mesajlar verdiği için yine kabul edilebilir piyasa hareketleri dışında bir düşüş de ufukta gözükmüyor.

Kısaca, petrol fiyatı giderek daralan bir fiyat aralığına oturacak bir hikayeyi oluşturdu. Yukarıdaki varsayımların dışına çıkılması halinde petrol fiyatını yeniden anlatmak gerekebilir. Şimdilik böyle bir gereklilik yok.

Arda Tunca
(İstanbul, 07.05.2015)