Pages

Tuesday, March 3, 2015

Yellen'dan Faiz Artırımı Formülü, Draghi'den Güvensizlik

Yellen'ın geçtiğimiz hafta Amerikan Senatosu'nda yaptığı konuşmadan Fed'in faiz artırımına ilişkin önemli ipuçları elde ettik. Faiz artırımına ilişkin bir tarih gelmesi beklenemezdi ama faiz artırımının tarihi adeta bir formüle oturtuldu. Fed, "sabırlı" kelimesini kullanmaktan vazgeçtikten sonra en az 2 tane faiz kararı alınan toplantı geçtiğinde faiz artırımının gerçekleşeceğini öğrendik. Diğer bir ifadeyle, "sabırlı" kelimesinin kullanımının terkedilmesiyle beraber faiz artırımı sürecinin ucu gözükmüş olacak.

Yellen'ın sunumundan önceki hafta Fed tutanaklarını okumuştuk. Tutanaklardan çıkan anlam ile piyasalar faiz artırımına dair 2017 yılını dahi telaffuz eder durumdaydı. Yellen, piyasaları tedirgin etmeden 2017 gibi bir olasılığı akıllardan sildi.

Tutanakları ve Fed'in bölgesel başkanlarının açıklamalarını dinliyorum ama doğrusu pek de dikkate almıyorum. Zira tutanaklarda, toplantılar sırasında ele alınan her konu var. Bir nevi, beyin jimnastiği niteliğindeki konular da konuşuluyor ve kayda alınıyor. Fed'in bölgesel başkanlarının konuşmalarında ise kurumsal bir bağlayıcılık bulunmuyor. Ayrıca, her bölge başkanının faiz kararı toplantılarında oy kullanma yetkisi de yok. Bu durumda, nihai karar içeren açıklama metinlerinden ve Yellen'ın konuşmalarından daha esaslı bir şekilde güvenilecek bir dayanak bulunmuyor. Tutanakları ve bölgesel başkanların konuşmalarını fikirlerimi oluşturmakta çoğu zaman göz ardı edebiliyorum. Zira, her açıklamayı Fed'in kurumsal kararlarına mutlaka ışık tutacakmış gibi dinlemiş olsaydık, örneğin Mart sonunda faiz artırımı beklememiz ya da ABD'nin enflasyon oranındaki gelişmeleri hiç dikkate almamamız gerekebilirdi.

Sonuç itibariyle, Fed'in faiz artırımının piyasanın büyük ölçüde Haziran olarak beklediği aydan sonraya sarktığını söyleyebiliriz. Ancak artışın, halen 2015 içinde olacağını da yine beklentilerin içinde şimdilik tutmamız gerekiyor. ABD'nin istihdam verilerini izlemeye devam edeceğiz ama enflasyon verilerinin gidişâtına biraz daha dikkat etmemiz gerekecek. Enflasyon, istihdamdaki olumlu gelişmeleri henüz kaydedemedi.

AB ülkelerinin ortalama enflasyon oranı son verilere göre -%0.5. 2 Mart tarihli Euro Bölgesi verileri ise Euro Bölgesi'nde enflasyonun -%0.3 olduğuna işaret etti. Euro Bölgesi için veri beklenenden iyi geldi ama enflasyon halen negatif. 28 üyeli AB içinde negatif enflasyon oranına sahip olmayan sadece 5 ülke var.

Önümüzde, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz kararı alacağı toplantısı var. Faiz ile ilgili yeni bir karar beklenmiyor ama Draghi'nin önceden açıkladığı €1.1 trilyonluk tahvil alım programının detaylarının ortaya çıkması bekleniyor. Draghi'nin bu konuya açıklık getirmesi şart ama büyük resimde çok önemli bir problem var: Draghi'nin Avrupalı siyasetçilere güveni kalmadı.

Geçtiğimiz hafta Draghi, Euro Bölgesi'nin risk altında olduğunu dile getirdi. Bir merkez bankası başkanının ağzından medya önünde kolay çıkabilecek bir ifade değil bu. Hatırlanacağı üzere, 2012 yılında yaptığı bir konuşmada Euro'yu kurtarmak için ne gerekiyorsa yapılacağını dile getirmişti. Bu "ne gerekiyorsanın" içinde ECB'nin alacağı önlemler elbetteki vardı ama daha da önemlisi, mali/politik birliğin oluşturulması yönünde atılması gereken çok sayıda adım vardı. Draghi, 2012'den bu yana Avrupalı siyasetçilere Euro'nun kurultuluşuyla ilgili olarak sürekli gerekli anlatımlarda bulundu. Hatta Merkel, Draghi'nin açıklamalarından çok yararlandığını açıkça dile getirdi.

Draghi, siyasi cepheden gelen engellemelere rağmen para politikasında gereken önlemleri aldı ama artık sorumluluk alanının sınırlarına yaklaşıyor. Euro Bölgesi hala sağlıklı işleyen bir yapı sunamıyor. Mali/politik birlik desteği olmayan parasal birlik yaşayamaz. Draghi bunu çok iyi biliyor ve siyasetçilere anlattı. Ancak, şimdi Euro'nun risk altında olduğunu basının önünde ifade edebiliyor olmasının tahvil alım programının detaylarından daha derin bir anlamı var.

Euro'nun kurtuluşu hiç kolay değil ve artık Draghi de ifadelerini biraz daha açarak bunu farklı bir boyutta dillendirmekten çekinmiyor. Euro, sadece bir parasal birlik değildir ama yapının siyasi yönü çok kötü çalışıyor. Akla, farklı siyasi senaryolar da geliyor ama onları konuşmak için henüz erken.

Arda Tunca
(İstanbul, 02.03.2015)